Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα αποφασιστικό βήμα προς τον τερματισμό της ενεργειακής της εξάρτησης από τη Ρωσία. Οι πρεσβευτές των κρατών-μελών συμφώνησαν την Τετάρτη να προωθήσουν το σχέδιο που προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έως το 2028, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Reuters. Η συμφωνία αυτή σηματοδοτεί το πρώτο πολιτικό ορόσημο πριν από την επίσημη ψηφοφορία των υπουργών στις 20 Οκτωβρίου.

Το σχέδιο της ΕΕ και οι διαπραγματεύσεις

Η πρόταση προβλέπει διακοπή όλων των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου εντός των επόμενων τριών ετών, με στόχο να στερηθεί η Μόσχα κρίσιμα έσοδα που χρηματοδοτούν τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία.
Σε συνεδρίαση κεκλεισμένων των θυρών, οι εκπρόσωποι των χωρών αποφάσισαν να προωθήσουν το νομοθετικό κείμενο στους αρμόδιους υπουργούς για τελική έγκριση, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ιστορική ενεργειακή μεταστροφή στην Ευρώπη.

Ευρεία στήριξη, με αντιστάσεις από Ουγγαρία και Σλοβακία

Η πλειονότητα των κρατών-μελών υποστήριξε την πρόταση, γεγονός που δείχνει πως το σχέδιο θα εγκριθεί με σχετική ευκολία. Εξαίρεση αποτελούν η Ουγγαρία και η Σλοβακία, οι οποίες επιδιώκουν να διατηρήσουν ενεργειακές σχέσεις με τη Ρωσία. Οι τεχνικές λεπτομέρειες παραμένουν υπό διαπραγμάτευση, ιδιαίτερα ως προς το καθεστώς ελέγχου των φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Ένα βασικό σημείο διαφωνίας αφορά το πώς θα διασφαλίζεται ότι το LNG που φτάνει στα ευρωπαϊκά λιμάνια δεν προέρχεται από τη Ρωσία. Η Γαλλία και η Ιταλία ζητούν είτε προέγκριση των αποστολών πριν από την παράδοση είτε ελέγχους καταγωγής κατά την άφιξη στα λιμάνια, ώστε να αποφευχθούν παρακάμψεις των κυρώσεων.

Το τέλος μιας δεκαετιών εξάρτησης

Αν εγκριθεί, η νέα νομοθεσία θα σημάνει το οριστικό τέλος μιας μακρόχρονης ενεργειακής σχέσης μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας. Η σταδιακή απαγόρευση προβλέπει:

• Απαγόρευση νέων συμβολαίων για εισαγωγή ρωσικού φυσικού αερίου από τον Ιανουάριο 2026,
• Τερματισμό των βραχυπρόθεσμων συμβολαίων έως τον Ιούνιο 2026,
• Διακοπή των μακροπρόθεσμων συμφωνιών από τον Ιανουάριο 2028.

Σήμερα, η Ρωσία εξακολουθεί να καλύπτει περίπου 12% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ, έναντι 45% πριν από το 2022. Οι μόνες χώρες που συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο είναι η Ουγγαρία και η Σλοβακία, οι οποίες θα υποχρεωθούν να καταρτίσουν εθνικά σχέδια απεξάρτησης έως το 2028.

Πολιτική και ενεργειακή διάσταση

Για την έγκριση του σχεδίου απαιτείται ειδική πλειοψηφία (55%) των κρατών-μελών, προτού ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την οριστική του μορφή. Παράλληλα, η ΕΕ ετοιμάζει νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, που περιλαμβάνει προγενέστερη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από τον Ιανουάριο του 2027.

Η πρωτοβουλία αυτή δεν έχει μόνο οικονομικό και ενεργειακό χαρακτήρα, αλλά αποτελεί και στρατηγική πολιτική δέσμευση της Ευρώπης να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια, να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας και να επιταχύνει τη μετάβαση προς τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, μακριά από τις γεωπολιτικές πιέσεις της Μόσχας.