Αυξανόμενη πίεση δέχεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καθυστερήσει την έναρξη του νέου Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS2), που αφορά τις εκπομπές από τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές. Μια ομάδα κρατών μελών, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος, προετοιμάζει επιστολή προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητώντας τριετή αναβολή στην εφαρμογή του μέτρου — από το 2027 στο 2030.

Σύμφωνα με προσχέδιο που επικαλείται το Bloomberg News, οι χώρες αυτές, κυρίως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, προειδοποιούν ότι η έναρξη του ETS2 το 2027 θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές και οικονομικές αναταράξεις, ιδίως στα κράτη που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και διαθέτουν περιορισμένες επιλογές σε δημόσιες μεταφορές. «Η πρόωρη ενεργοποίηση του συστήματος ενέχει σοβαρό κίνδυνο να επιδεινώσει τις κοινωνικές ανισότητες και να ενισχύσει τις πολιτικές εντάσεις», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο κείμενο.

Φόβοι για αυξήσεις στο κόστος θέρμανσης και μεταφορών

Το ETS2 αποτελεί έναν από τους πιο φιλόδοξους μηχανισμούς της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής, επεκτείνοντας την τιμολόγηση του άνθρακα πέραν της βιομηχανίας και της ηλεκτροπαραγωγής στους τομείς της θέρμανσης και των μεταφορών, που επηρεάζουν άμεσα τα νοικοκυριά. Ήδη, από τον Ιούνιο, 19 κράτη μέλη έχουν ζητήσει τη θέσπιση μηχανισμών ελέγχου τιμών, εκφράζοντας φόβους ότι η αγορά άνθρακα μπορεί να οδηγήσει σε εκρηκτικές αυξήσεις στα ενεργειακά κόστη.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του BloombergNEF, η τιμή εκπομπής ενός τόνου CO₂ στο ETS2 θα μπορούσε να φτάσει τα 149 ευρώ ανά τόνο έως το 2029, δηλαδή περίπου 80% υψηλότερα από την τρέχουσα τιμή στις αγορές εκπομπών της βιομηχανίας.

Πολιτική πίεση ενόψει της COP30

Η πρωτοβουλία των χωρών αυτών έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να παρουσιάσει επικαιροποιημένη κλιματική δέσμευση ενόψει της COP30 στη Βραζιλία, την ώρα που ο πληθωρισμός, το υψηλό ενεργειακό κόστος και οι κοινωνικές ανισότητες ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις. Η πρόταση της Επιτροπής για μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040 θα αποτελέσει αντικείμενο έντονης συζήτησης στη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών την επόμενη εβδομάδα, όπου το ETS2 αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο.

Το μέλλον του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα

Αν και το προσχέδιο της επιστολής δεν αναφέρεται ρητά στο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα (Social Climate Fund), η αναβολή του ETS2 θα έχει άμεσο αντίκτυπο στη λειτουργία του, καθώς το ταμείο χρηματοδοτείται από τα έσοδα του νέου συστήματος. Το Ταμείο είχε σχεδιαστεί να προσφέρει οικονομική στήριξη στα ευάλωτα νοικοκυριά που θα επηρεαστούν από τις αυξήσεις στο κόστος ενέργειας.

Σήμερα, η ΕΕ ήδη εφαρμόζει τιμολόγηση εκπομπών για τη βιομηχανία, την αεροπορία και τη ναυτιλία. Με την προσθήκη των μεταφορών και των κτιρίων, το ETS2 στοχεύει να καλύψει σχεδόν το 75% των συνολικών εκπομπών της Ένωσης — ένας στόχος φιλόδοξος αλλά πολιτικά ευαίσθητος, που αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.

Οι συζητήσεις των επόμενων εβδομάδων θα κρίνουν εάν η Επιτροπή θα επιμείνει στο αρχικό χρονοδιάγραμμα του 2027 ή θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τη στρατηγική της υπό το βάρος των κοινωνικών και πολιτικών πιέσεων.