Η δανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ κυκλοφόρησε στις 25 Σεπτεμβρίου το έβδομο σχέδιο συμβιβασμού για την πρόταση της Κομισιόν που αφορά τη σταδιακή διακοπή εισαγωγών ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Το αναθεωρημένο κείμενο διατηρεί το βασικό χρονοδιάγραμμα: απαγόρευση νέων συμβολαίων το 2026, διακοπή υφιστάμενων βραχυπρόθεσμων τον Ιούνιο του 2026 και πλήρης απαγόρευση όλων των υπόλοιπων προμηθειών έως το 2028. Αυτό ισχύει παρά την πρόσφατη εισήγηση της Επιτροπής για επιπλέον κυρώσεις που θα απαγορεύουν τις εισαγωγές ρωσικού LNG από τον Ιανουάριο του 2027.
Το νέο κείμενο προβλέπει πιο ευέλικτη προσέγγιση στην υποβολή αποδείξεων προέλευσης: η Επιτροπή θα μπορεί να αναστέλλει την υποχρέωση σε περίπτωση «σοβαρών διαταραχών» στον εφοδιασμό. Επιπλέον, καταργείται η απαίτηση προέγκρισης αγοράς από κράτη-μέλη χωρίς υποδομές για ρωσικό LNG ή αέριο μέσω αγωγών. Για φορτία σε διαμετακόμιση εντός ΕΕ, η δήλωση χώρας παραγωγής μπορεί να μην είναι πλέον υποχρεωτική εφόσον «δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία». Προβλέπεται δε αξιολόγηση της προόδου δύο χρόνια μετά την εφαρμογή του μέτρου.
Η πίεση στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συνεργασία της Κομισιόν με τα κράτη-μέλη της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης για αναζήτηση εναλλακτικών προμηθειών φυσικού αερίου. Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί όχι μόνο στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, αλλά και στην αντιστάθμιση των απωλειών εσόδων μέσω αξιοποίησης υφιστάμενων αγωγών που σήμερα μεταφέρουν ρωσικό αέριο.
Ωστόσο, οι εξελίξεις προκαλούν αβεβαιότητα και στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, που εξαρτώνται από τον αγωγό TurkStream. Η σχεδιαζόμενη απαγόρευση της ΕΕ απειλεί να διαταράξει τις ροές, να αυξήσει τα τέλη διέλευσης και, τελικά, να επιβαρύνει τους τελικούς καταναλωτές.
Σε φόρουμ της Energy Community στη Βιέννη, εκπρόσωποι της περιφέρειας τόνισαν ότι η πλήρης απαγόρευση από το 2027 μπορεί να επιφέρει όχι μόνο μειωμένη προσφορά, αλλά και αλυσιδωτές αναταράξεις στις περιφερειακές αλυσίδες εφοδιασμού. Ο Αλεξάνταρ Πόποβιτς από τη ρυθμιστική αρχή ενέργειας της Σερβίας προειδοποίησε ότι πιθανή διακοπή προμήθειας προς Ουγγαρία και Σλοβακία θα εκτοξεύσει τα τιμολόγια διέλευσης και το κόστος για τους καταναλωτές.
Η Σερβία, με υψηλή εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, αναζητά εναλλακτικές λύσεις μετά τη λήξη του μακροχρόνιου συμβολαίου της τον Μάιο. Αν και έχει εξασφαλίσει περιορισμένες ποσότητες από το Αζερμπαϊτζάν και εξετάζει διαδρομές μέσω Ουγγαρίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας, οι επιλογές αυτές συνεπάγονται υψηλότερο κόστος μεταφοράς. Όπως υπογράμμισε ο Πόποβιτς, η εύρεση «λύσης μέσω συνεργασίας με γείτονες και την Energy Community» είναι κρίσιμη, ενώ ο TurkStream παραμένει κομβικός για την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια.
