Αντιπαράθεση ΗΠΑ – Κίνας για τα υποθαλάσσια κρίσιμα μέταλλα

Με φόντο τον ανταγωνισμό για τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, οι ΗΠΑ επιτάχυναν τη δραστηριότητά τους στις εξορύξεις σε διεθνή ύδατα, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με την Κίνα. Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που δίνει το «πράσινο φως» σε αμερικανικές εταιρείες για εξόρυξη μετάλλων από τον βυθό των ωκεανών, παρακάμπτοντας το ισχύον διεθνές πλαίσιο.

Η απόφαση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Κίνας και άλλων κρατών κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Διεθνούς Αρχής Βυθού (ISA) στην Τζαμάικα. Η Κίνα –που έχει ήδη εξασφαλίσει άδειες για δοκιμές εξορυκτικών μηχανών στον Ειρηνικό το 2026– κατηγόρησε τις ΗΠΑ για μονομερείς, ηγεμονικές πρακτικές. Η ασιατική υπερδύναμη ελέγχει ήδη κρίσιμα μεταλλεύματα στην ξηρά και επιχειρεί να επεκταθεί και στους ωκεανούς, όπου βρίσκονται σημαντικά αποθέματα κοβαλτίου, νικελίου και άλλων σπάνιων μετάλλων.

Κερδισμένη της αμερικανικής στροφής φαίνεται να είναι η καναδική The Metals Company (TMC), η οποία με αμερικανική θυγατρική υπέβαλε την πρώτη παγκόσμια αίτηση για υποθαλάσσια εξόρυξη, αξιοποιώντας περιοχές που είχε ήδη μισθώσει μέσω της ISA. Εντός ΗΠΑ, η νεοφυής Impossible Metals επιδιώκει άδεια για εξορύξεις κοντά στην Αμερικανική Σαμόα, ενώ η Lockheed Martin εξετάζει αν θα επιτρέψει σε άλλες εταιρείες να δραστηριοποιηθούν σε περιοχές που έχει στην κατοχή της στον Ειρηνικό.

Παρότι η δυναμική είναι έντονη, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Οι εξορύξεις σε βάθη 4.000 μέτρων απαιτούν τεχνολογίες που ακόμα δεν έχουν πλήρως αναπτυχθεί, ενώ και η εμπορική βιωσιμότητα αμφισβητείται. Παράλληλα, η Pacific Metals Company της Ιαπωνίας, η οποία είχε συμφωνήσει να επεξεργάζεται το μετάλλευμα της TMC, «πάγωσε» τη συνεργασία μέχρι να οριστικοποιηθούν οι διεθνείς κανονισμοί.

Ο ανταγωνισμός για τα υποθαλάσσια μέταλλα έχει πλέον αναδειχθεί σε κρίσιμο γεωστρατηγικό μέτωπο, με ΗΠΑ και Κίνα να πασχίζουν να εξασφαλίσουν προβάδισμα στον έλεγχο των πόρων που θα καθορίσουν την ενεργειακή και τεχνολογική μετάβαση των επόμενων δεκαετιών.