Ο Άγιος Ευστράτιος, το μικρό νησί των 250 κατοίκων στο Βόρειο Αιγαίο, γράφει ιστορία στην ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας, καθώς γίνεται το πρώτο νησί της χώρας που καλύπτει το 100% των ενεργειακών του αναγκών αποκλειστικά από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Από τις αρχές Ιουλίου, βρίσκεται σε πλήρη δοκιμαστική λειτουργία ένα υβριδικό σύστημα που συνδυάζει τεχνολογίες αιχμής και κάνει πράξη την ενεργειακή αυτονομία.

Το έργο υλοποιήθηκε από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) για λογαριασμό του Δήμου Αγίου Ευστρατίου, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ και κατασκευάστηκε από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή. Ο ενεργειακός σχεδιασμός περιλαμβάνει ανεμογεννήτρια και φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος 1,125 MW, αποθήκευση ενέργειας μέσω συστήματος Tesla Megapack και σταθμό παραγωγής θερμότητας που αξιοποιεί την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια. Η θερμότητα αποθηκεύεται σε δεξαμενές ζεστού νερού και μέσω ενός συστήματος τηλεθέρμανσης θα καλύπτει τις ανάγκες όλου του οικισμού κατά τους χειμερινούς μήνες.

Το σύστημα παρακολουθείται από νέο Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας του ΔΕΔΔΗΕ και ήδη καλύπτει πλήρως τη ζήτηση του νησιού χωρίς τη χρήση του πετρελαϊκού σταθμού, ο οποίος πλέον διατηρείται μόνο ως εφεδρεία. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά: το δίκτυο εμφανίζει αυξημένη σταθερότητα, ενώ οι κάτοικοι απολαμβάνουν φθηνότερη και καθαρότερη ενέργεια.

Πέρα από το τεχνικό σκέλος, το έργο έχει και σημαντικές θεσμικές καινοτομίες. Αναπτύχθηκε ειδικό θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία του, δημιουργήθηκε τοπικός φορέας διαχείρισης και δίνεται πλέον η δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου και σε άλλα μικρά νησιά ή απομονωμένες περιοχές. Οι βασικές ωφέλειες περιλαμβάνουν τη δραστική μείωση των συμβατικών καυσίμων, τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και τη σταθερότερη ενεργειακή κάλυψη με μηδενικούς ρύπους.

Ο Άγιος Ευστράτιος γίνεται πλέον πρότυπο για την ενεργειακή μετάβαση των νησιών της Ελλάδας και σημείο διεθνούς αναφοράς για την αξιοποίηση των ΑΠΕ σε αυτόνομα ενεργειακά δίκτυα. Το εγχείρημα ενισχύει τη βιωσιμότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και την καινοτομία, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και οι πιο απομονωμένες κοινότητες μπορούν να πρωτοστατήσουν στην πράσινη μετάβαση.