Η Deloitte δημοσίευσε, για δεύτερη συνεχή χρονιά, την ετήσια έκθεση που εντοπίζει τα 10 σημαντικότερα ζητήματα του κλάδου της παραγωγής ενέργειας με τίτλο: «Empowering Ideas 2011».
Η μελέτη προδιαγράφει τις τάσεις για το επόμενο έτος και εντοπίζει τις πιθανές ευκαιρίες και τις προκλήσεις με τις οποίες θα έρθουν αντιμέτωπες οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο χώρο. Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία βασίστηκε σε συνεντεύξεις με υψηλόβαθμα στελέχη του δικτύου της Deloitte που συνεργάζονται με επιχειρήσεις της συγκεκριμένης αγοράς, ο σεισμός και το τσουνάμι στην Ιαπωνία θα έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρο το φάσμα του κλάδου της παραγωγής ενέργειας από το 2011 και στο εξής. Το σημαντικότερο συμπέρασμα της φετινής μελέτης αποτελεί η ανάγκη της διαχείρισης κινδύνου για τις υποδομές. Είτε οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, άνθρακα, πυρηνική ενέργεια είτε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα πρέπει να δώσουν έμφαση στην ασφάλεια των υποδομών τους.
Ο Peter Bommel, Global Energy & Resources Industry Leader, της Deloitte Touche Tohmatsu Limited παρατήρησε: «Η επίδραση των γεγονότων στην Ιαπωνία στον κλάδο της πυρηνικής ενέργειας θα έχει βάθος και διάρκεια. Όσο η ζήτηση για ενέργεια συνεχίζει να αυξάνεται, οι εταιρίες του χώρου θα αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις ως προς την εξισορρόπηση των ανησυχιών για την ασφάλεια με την ενισχυμένη ζήτηση ενέργειας.»
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Άκης Γεωργόπουλος, Υπεύθυνος για θέματα Ενέργειας της Deloitte Χατζηπαύλου Σοφιανός & Καμπάνης Α.Ε., δήλωσε: «Μετά και το πυρηνικό ατύχημα στην Ιαπωνία έχει καταστεί σαφές ότι οι ισορροπίες στον κλάδο της ενέργειας είναι ιδιαιτέρως εύθραυστες. Όπως προκύπτει από τη μελέτη της Deloitte, οι επιχειρήσεις, οποιαδήποτε πηγή παραγωγής ενέργειας και αν χρησιμοποιούν, θα πρέπει να επικεντρωθούν στο ζήτημα της διαχείρισης κινδύνου των υποδομών τους, προκειμένου να προστατευθούν από φυσικές καταστροφές ή άλλα απρόβλεπτα γεγονότα. Επιπλέον, τα κράτη θα πρέπει να εξετάσουν πλέον σοβαρά, το ενδεχόμενο της ενίσχυσης των “καθαρών” πηγών ενέργειας, οι οποίες είναι ασφαλέστερες και πιο φιλικές προς το περιβάλλον από τις συμβατικές».
Οι προκλήσεις
Το τέλος της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης φέρνει τις επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις. Ενώ η ζήτηση για ενέργεια εξακολουθεί να ενισχύεται ως αποτέλεσμα της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού, η ασφάλεια αποτελεί σημαντικό ζήτημα. Επιπλέον, η εικόνα της πυρηνικής ενέργειας έχει δεχτεί ισχυρό πλήγμα ως αποτέλεσμα του πρόσφατου σεισμού στην Ιαπωνία. Η μελέτη της Deloitte υπογραμμίζει ότι, παρά το γεγονός ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξακολουθούν να αναπτύσσονται σημαντικά και να χρησιμοποιούνται σε ευρεία βάση, σε απόλυτους όρους, η συμβολή τους στη συνολική παραγωγή ενέργειας παραμένει περιορισμένη. Τα αισιόδοξα νέα προέρχονται από τη σημαντική ανάπτυξη που συντελείται στον κλάδο του μη-συμβατικού φυσικού αερίου, το οποίο έχει αρχίσει να καθίσταται οικονομικά ελκυστικό, λόγω της βελτίωσης στις τεχνολογίες εξόρυξης.
Επιπλέον, σύμφωνα με τη μελέτη “Empowering Ideas 2011”, το Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG) και ο άνθρακας αποτελούν πηγές ενέργειας που υπάρχουν σε αφθονία και εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο του συνόλου των καυσίμων αρκετών κρατών. Μια ξεκάθαρη τάση που προκύπτει από τα συμπεράσματα της μελέτης είναι η αυξανόμενη σημασία της ανάλυσης δεδομένων για τις εταιρίες ενέργειας. Οι προηγμένες τεχνικές μηχανοργάνωσης θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας να αναλύουν τεράστια σύνολα δεδομένων, προκειμένου να δημιουργούν σενάρια και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις, βάσει συγκεκριμένων πληροφοριών. Τέλος, σημαντικό συμπέρασμα της μελέτης της Deloitte αποτελεί η πρόβλεψη ότι κυβερνήσεις, επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας και καταναλωτές θα εκμεταλλευτούν τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε συνδυασμό με προγράμματα διαχείρισης της ζήτησης, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της ενεργειακής επάρκειας.
Οι τάσεις
1. Το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας: Η πορεία του κλάδου μετά τα γεγονότα στην Ιαπωνία
Είναι βέβαιο ότι το ατύχημα στη Φουκουσίμα θα οδηγήσει σε ενίσχυση των κανόνων ασφαλείας στα εργοστάσια παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και κυρίως σε θέματα προστασίας απέναντι σε πλημμύρες, τρομοκρατικές επιθέσεις και αεροπορικά ατυχήματα. Αυτές οι αυξημένες απαιτήσεις ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τον τερματισμό της λειτουργίας παλαιότερων πυρηνικών εργοστασίων.
Βραχυπρόθεσμα, η συζήτηση γύρω από το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας θα είναι δύσκολη καθώς κάθε χώρα θα εξετάσει τα επιμέρους πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα ενώ η διάρκειά της θα εξαρτηθεί και από το πόσο γρήγορα η κατάσταση στη Φουκουσίμα θα τεθεί υπό έλεγχο. Τα κράτη που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα θα επανεξετάσουν σε βάθος το θέμα της πυρηνικής ενέργειας έχοντας κατά νου την πιθανότητα επιπτώσεων στον τοπικό πληθυσμό και στα αποθέματα νερού και τροφίμων. Σε βάθος χρόνου, οι φιλικές προς την πυρηνική ενέργεια χώρες αναμένεται να ανακοινώσουν την ενίσχυση των κυβερνητικών ελέγχων ως αποτέλεσμα των γεγονότων στην Ιαπωνία.
2. Διαχείριση κινδύνων: Η νέα πρόκληση
Ο κλάδος της παραγωγής ενέργειας αντιμετωπίζει -ειδικά κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο- μεγάλες προκλήσεις και υπόκειται σε έντονο έλεγχο από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (επενδυτές, κυβερνήσεις, πολίτες κ.λπ.). Τα γεγονότα στην Ιαπωνία θύμισαν στις διοικήσεις των εταιριών παραγωγής ενέργειας ότι ένα και μόνο γεγονός μπορεί να οδηγήσει τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις στα πρόθυρα της χρεωκοπίας.
Συνεπώς, για τους επενδυτές έχει έρθει πλέον η στιγμή να «ξεσκονίσουν» τους καταγεγραμμένους κινδύνους, να εξετάσουν προσεκτικά τις επενδυτικές τους αποφάσεις και να ενισχύσουν την ποιότητα της διαχείρισης δεδομένων στα μεγάλα έργα. Για τις κυβερνήσεις, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να επανεξετάσουν τη διασύνδεση μεταξύ ενεργειακής πολιτικής και επιπέδου κινδύνου των έργων, σε διαφορετική περίπτωση ρισκάρουν να χάσουν κεφάλαια.
3. Εξαγορές και Συγχωνεύσεις: Είναι ώρα για αγορές ή για πωλήσεις;
Το 2010 χαρακτηρίστηκε από την απουσία εντυπωσιακών συμφωνιών αλλά αρκετές από αυτές που έγιναν ήταν σημαντικές. Βραχυπρόθεσμα, ο ενεργειακός κλάδος θα εξακολουθήσει να βιώνει συγχωνεύσεις, αφού αρκετές αγορές παραμένουν ακόμα κατακερματισμένες. Εξάλλου, οι Κινεζικές εταιρίες ενέργειας μόλις τώρα ξεκίνησαν να εμπλέκονται σε εξαγορές και συγχωνεύσεις. Ο Κινεζικός κολοσσός “State Grid Corporation” δαπάνησε σχεδόν 1 δισεκατομμύριο Αμερικανικά δολάρια, προκειμένου να αγοράσει επτά Βραζιλιάνικες εταιρίες μεταφοράς ενέργειας. Η συγκεκριμένη κίνηση αποτελεί το τελευταίο σειράς «στοιχημάτων» από Κινέζικες εταιρίες στη Λατινική Αμερική. Οι εκτός Κίνας εξαγορές και συγχωνεύσεις αναμένεται να εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται ραγδαία.
4. Το δίλλημα των πηγών ενέργειας: Είναι το φυσικό αέριο ο ξεκάθαρος νικητής;
Το φυσικό αέριο φαίνεται ότι θα εξακολουθήσει τη σταθερή ανοδική του πορεία μέχρι το 2035, παρά το γεγονός ότι από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 η ανάπτυξη του συγκεκριμένου ενεργειακού πόρου συντελείται με ηπιότερους ρυθμούς σε σύγκριση με τη ραγδαία επέκταση της αγοράς. Σύμφωνα με τη μελέτη, φαίνεται ότι το φυσικό αέριο είναι ο νικητής ως πηγή ενέργειας, βάσει τη διαθεσιμότητάς του και της χαμηλής τιμής του σε κάποιες αγορές. Οι προοπτικές για το φυσικό αέριο και τις διάφορες μορφές του- συμπεριλαμβανομένου του μη συμβατικού φυσικού αερίου και του Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου ΥΦΑ (LNG) - προδιαγράφονται λαμπρές. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται μέχρι ενός βαθμού σε ανακαλύψεις νέων κοιτασμάτων και σε ενισχυμένες τεχνικές εξόρυξης που οδηγούν σε νέα αποθέματα.
5. Προς την αύξηση της απόδοσης των «έξυπνων» επιχειρήσεων παραγωγής ενέργειας: Η ανάλυση δεδομένων θα μπορούσε να αποδειχτεί σωτήρια
Σε ολόκληρο τον κόσμο τα έξυπνα δίκτυα (smart grid) και οι ηλεκτρονικοί μετρητές νέας γενιάς (smart meters) κινούνται με γρήγορους ρυθμούς από τη θεωρία στην πράξη. Με το χειρισμό των δεδομένων με νέους τρόπους, ώστε να δημιουργηθούν σενάρια και να απαντηθούν πολύπλοκες ερωτήσεις, η ανάλυση δεδομένων θα μπορούσε να οδηγήσει στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων στο μέλλον. Η ανάλυση δεδομένων παρέχει στις επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας τη δυνατότητα να μεταβάλλουν τις ερωτήσεις που θέτουν από: «πόσους μετρητές έχουμε εγκαταστήσει;» και «πόσους πελάτες έχουμε;» σε ερωτήσεις του τύπου: «γιατί συμβαίνει αυτό;», «τι θα συμβεί εάν συνεχιστεί αυτή η τάση;», «τι ακολουθεί στο μέλλον;», «πώς μπορούμε να προετοιμαστούμε καλύτερα;». Με αυτόν τον τρόπο, η ανάλυση δεδομένων εντοπίζει τα γεγονότα που ενδέχεται να έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στην επιχείρηση ως σύνολο, έτσι ώστε να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες το συντομότερο.
6. Καθαρές τεχνολογίες: Ποιες είναι οι κυρίαρχες;
Οι καθαρές τεχνολογίες -ιδιαίτερα αυτές που χρησιμοποιούνται στην ηλιακή και αιολική ενέργεια σε συνδυασμό με τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας- λαμβάνουν σε συνεχή βάση τις περισσότερες επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων και τα μεγαλύτερα κονδύλια έρευνας και ανάπτυξης. Παράλληλα, στο συγκεκριμένο τομέα παρατηρείται και η μεγαλύτερη δραστηριότητα από άποψη ευρεσιτεχνιών. Οι τεχνολογίες αυτές έχουν μεγάλη αξία για τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δεδομένης της πρόσφατης αύξησης της τιμής του πετρελαίου παγκοσμίως, η ζήτηση και οι ευκαιρίες για την εμπορική εκμετάλλευση της καθαρής ενέργειας είναι μεγάλες.
7. Αντιστρέφοντας την πορεία του ΥΦΑ: Από τη Δύση στην Ανατολή
Ολοένα και περισσότερο ΥΦΑ μεταφέρεται προς την Ασία, αντιστρέφοντας την τάση που επικρατούσε μόλις λίγα χρόνια πριν, όταν το περισσότερο ΥΦΑ προοριζόταν για εισαγωγή στη Δύση. Με την υπερπαραγωγή φυσικού αερίου, τη μειωμένη ζήτηση στη Βόρεια Αμερική και την εκρηκτική αύξηση της ζήτησης στην Ασία, ο Καναδάς, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ είναι πιθανό να βελτιώσουν τη θέση τους ως εξαγωγείς φυσικού αερίου στο άμεσο μέλλον. Η στροφή αυτή των εξαγωγών δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης σύντομα.
8. Οι τάσεις στον άνθρακα: Ποια μέτρα μπορούν να λάβουν οι εταιρίες παραγωγής ενέργειας;
Η αγορά του άνθρακα αντιμετώπισε τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην περίοδο της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης, από τα μέσα του 2008 και κατά τη διάρκεια του 2009. Μέχρι να έρθει η εποχή που θα ξεκινήσει η σταθερή τιμολόγηση του άνθρακα ή θα θεσπιστούν κυβερνητικοί κανόνες περιορισμού του άνθρακα, οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας θα πρέπει να λάβουν πρωτοβουλίες διαχείρισης της χρήσης του συγκεκριμένου πόρου. Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας σε συνδυασμό με την τιμολόγηση του άνθρακα είναι μια τέτοια πρωτοβουλία, ενώ η διερεύνηση των πιθανών τιμών του άνθρακα υπό διάφορα σενάρια είναι μια δεύτερη. Δεδομένου του ισχυρού κανονιστικού πλαισίου στον κλάδο της παραγωγής ενέργειας σε διάφορα μέρη του κόσμου, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες να παρέχουν στοιχεία σε σχέση με το αποτύπωμα άνθρακα.
9. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Προοπτικές και τάσεις
Διάφορες πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν ότι ενώ η ηλιακή και αιολική ενέργεια εξακολουθούν να γνωρίζουν τη μεγαλύτερη ανάπτυξη, τα υδροηλεκτρικά και γεωθερμικά έργα επιστρέφουν στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την Deloitte, πιθανότατα το ίδιο σημαντική είναι και η δυνατότητα συνδυασμού φυσικού αερίου, αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι σήμερα σχετικά αναιμική, η ενέργεια που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Από τη στιγμή που τα κράτη επαναξιολογούν τα σχέδιά τους σχετικά με την πυρηνική ενέργεια, οι ανανεώσιμες πηγές είναι πιθανό να καλύψουν το κενό μεσοπρόθεσμα. Σύμφωνα με τη μελέτη, μεταξύ των ετών 2010 και 2030 η συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη γενικότερη ενεργειακή ανάπτυξη αναμένεται να αυξηθεί από το 5% στο 18%.
10. Ενεργειακή αποδοτικότητα και διαχείριση ζήτησης: Παρούσα φάση και προοπτικές
Οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας έχουν τέσσερεις κύριους στόχους: την αύξηση της ισχύος ελαχιστοποιώντας τις διακοπές στη διανομή, τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προλαμβάνοντας την υπερφόρτωση των δικτύων, την προετοιμασία για την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας και τέλος τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας μειώνοντας τις απώλειες. Στην ουσία, οι επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας αντιμετωπίζουν αφενός το πρόβλημα περιορισμού της ζήτησης και αφετέρου την πρόκληση εξεύρεσης μεθόδων ανταπόκρισης στις νέες απαιτήσεις ζήτησης. Σύμφωνα με την έρευνα της Deloitte, κατά τη διάρκεια του 2011 και του 2012, οι επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας είναι πιθανό να θεωρήσουν απαραίτητο να δεσμευτούν στην αύξηση της παραγωγής τους, ώστε να ανταποκριθούν στην προβλεπόμενη ζήτηση εφαρμόζοντας παράλληλα προγράμματα βελτίωσης της αποδοτικότητας και διαχείρισης της ζήτησης.
